14 Maehe 2011

Tena ra koutou katoa,

NGATI POROU TE REO STRATEGY

No te tau 2005 ka tuhia e Te Runanga O Ngati Porou he pepa e whakaputa ana he kaupapa mo te reo ake o Ngati Porou mo nga rua tekau tau e haere ake nei. Ko te ngako o te kaupapa o taua pepa e tirotiro ana me pehea te whakaora ake i te reo, kia kore ai e ngaro, a, ki te titiro ano hoki ki nga kaupapa ma reira nei e hapai te reo ake o Ngati Porou. Heoi, kare te pepa nei i whakamanatia.

No te tau 2002 ka tuhia e Te Puni Kokiri he ripoata mo te ahuatanga o Te Reo ki roto i Te Tairawhiti. Na te ripoata nei i akiaki te pepa i tuhia e TRONP i te tau 2005. E ai ki te ripoata a Te Puni Kokiri, nui ke atu nga tangata kei waho o te rohe a iwi, e korero Maori ana, i te hunga noho kaenga. E kii ana hoki te ripoata, toru tekau paiheneti o nga Ngati Porou e noho mai ana i waho o te rohe e korero ana i Te Reo, a, toru tekau ma rima paiheneti noaiho o te iwi kaenga e korero ana i Te Reo.

I muri tonu mai i tana panuitanga i te pepa a TRONP, tere tonu te whakatau a te C.E me whakahau nga kaupapa i tuhia ra e TRONP, a, ko te huarahi hou hei whainga, ko te tirotiro i nga huarahi ma reira nei e pakiri ke atu ai nga kaupapa hei whakaora ake i te ia me te mauri o nga mita o te Reo o Ngati Porou hei reo e korero tonutia ana. Ka tu e rua nga hui hei whakawhitiwhiti whakaaro mo nga kaupapa e taea ai te whakatinana i nga tumanako, a, me te kimi hoki i nga momo whakahaere ma reira nei e hapai nga kaupapa mo te reo.

E rua nga take e taea ai nga kaupapa whakaora ake i te reo:

1  Ko te whakatahuri mai i te whakaoero o te tangata ki te kaupapa;

2  Ko te whakanui ake i nga rohenga tangata ki te whakamahi i te reo. Kua taea e Te Ataarangi enei whakahaere, kareha, ki te whakanui ake i    nga rohenga tangata ki te whakamahi i Te Reo.

No te marama o Noema 2010 ka tuhia he pepa tuatahi e pa ana ki te kaupapa mo te reo (kua tapiritia atu te pepa nei ki te reta nei). Kua whakatakotoria te pepa nei ki te aroaro o te Poari o TRONP. Kei te whakaae a TRONP ki nga take kei te pepa nei, engari, ko te tono a TRONP me kawe te pepa nei ki te rapa atu i nga whakaaro o te wiwi i te tuatahi, a, mehemea he wahanga e whakarereketia ana, me whakahua nga whakarereketanga nei. Ka oti katoa enei mahi, katahi ka tuhi ano i te pepa nei ki roto i te reo ake o Ngati Porou. Ka taea enei mahi katoa ki te whakatinana, hei reira ka tau te whakaae tuturu ki te kaupapa kua tuhia nei ki roto i te pepa nei.

Kei te tono atu inaianei mo nga whakaaro kei a Ngati Porou mo nga korero nei. Ma te tautoko i te kaupapa, ka takoto te tauira, hei whainga ma TRONP mo nga kaupapa katoa e pa ana ki Te Reo Ake o Ngati Porou. Ara ke atu nga painga ka puta ki tenei kaupapa, ki era kua panutia e te ripoata a te Waitangi Tribunal e pa ana ki WAI 262, a, neke ke atu ano hoki nga kiko mo tatau i i a tatau ake kaupapa i werea ka puta mai i te “Review Maori Language Sector” .... e whakahaeretia ana i te ra nei.

Na reira, whakahoki ou whakaaro e pa ana ki tenei kaupapa ki a au, i mua i te Paraire 8 o Aperira 2011 ki a:

Sarah Pohatu

Porou Ariki, Box 394, Turanga nui a Kiwa

Imeera: spohatu@tronp.org.nz Waea: 06 8679960

Ka tu he hui hei kohi hoki i ou whakaaro ki te:

Mo wetahi atu whakamarama, haere ki runga ipurangi ki www.ngatiporou.com .

Na,

Victor Walker | Kaihautu